بهاء الدين محمد بن مؤيد بغدادي
مقدمه 19
التوسل إلى الترسل ( فارسى )
مىشود خود را در نظم و نثر فارسى و تازى ماهر ، و براى ابراز اين مهارت تصرف در منشآت شمس بغداد را آسانترين وسيله مىپنداشته است . از جملهء تصرفات او اينست كه بعد از بيشتر اشعار فارسى و تازى كه مؤلف براى تمثل و استشهاد آورده است يك و گاهى دو يا سه بيت و در يك موضع يازده بيت « 1 » كه عموما از زيور معنى و وزن عاطل است از خود افزوده و بعضى از نيمه بيتها را نيز بمصراعى با همين وصف كامل ساخته است ، ولى در اين يك تصرف ( بر خلاف ساير تصرفاتش ) نوعى از صداقت و امانت بخرج داده و غالبا در بالاى بيت الحاقى يا مقابل آن در حاشيه لفظ ( زائد ) يا حرف ( ز ) رسم كرده « 2 » و هم در ضمن اشعارى كه در تاريخ كتابت بهم بافته و در آخر كتاب نوشته ، بدين تصرف ناروا صريحا اعتراف كرده و گفته است : مضمن گشت با ابياتش ابيات * كه شد مستحسن آراء هرراد كه ماند تا ابد اينها چو آنها * چو عمر آب و خاك و آتش و باد چو بد سر دفتر سرنامهها زان * مولد گشت چون مولود آزاد همه مستشهداتش نص و اشعار * هوس در كتبت او اين رخص داد مفاد ابيات فوق ظاهرا اين است كه هوس كاتب به او رخصت داده كه ابياتى از خود بابيات كتاب ملحق يا مضمن كند تا ابيات الحاقى مانند ابيات اصلى جاودان بماند . بالجمله وجود قرائن و امارات ياد شده بنگارنده اجازه و حق داد كه حواشى اين نسخه را بدرج اشعارى كه كاتب از خود افزوده است آلوده نسازد ، و براى اينكه خوانندگان محترم روا بودن ترك آن اشعار را تصديق و ضمنا بر چگونگى نسخهء پاريس
--> ( 1 ) صفحهء دوم از ورق صدم و صفحهء اول از ورق صد و يكم . ( 2 ) در بعض جاها نيز روى بيت الحاقى خطى كشيده و رسم اين علامات چنان كه از اشعارش در آخر كتاب مستفاد مىشود براى نماياندن شعر خود بوده است نه تنبيه خوانندگان ، و اگر جز اين بود براى ساير تصرفات هم علامتى قرار مىداد .